برای یک اروپای سکولار و فمینست
سازمان آزادی زن در کنفرانس رم
آذر ماجدی
شنبه 31 مه و یکشنبه اول ژوئن یک کنفرانس مهم در خانه بین المللی زنان در رم، ایتالیا برگزار شد. "ابتکار فمینیست سکولار اروپا" این کنفرانس را سازمان داده بود. تم کنفرانس ساختن یک اروپای فمینیست سکولار بود. بیش از 100 نفر از فعالین جنبش حقوق زن، سکولاریست و دفاع از حقوق انسانی از کشورهای فرانسه، ایتالیا، آلمان، سوئد، لهستان، بلژیک، پرتقال، اسپانیا، کرواسی، بلغارستان، دانمارک، یونان، ترکیه، سوریه، اردن، لبنان، فلسطین و ایران در کنفرانس حضور داشتند. شرکت کنندگان هر یک سازمانی را نمایندگی میکردند.
این افراد در رم جمع شده بودند تا یک جنبش میلیتانت سکولار مدافع حقوق زن بسازند، جنبشی که برای یک اروپای انسانی تر، آزاد تر و برابر تر مبارزه میکند. کلیه شرکت کنندگان قاطعانه در دفاع از حقوق زنان و لزوم برقراری سکولاریسم یا لائیسیته صحبت میکردند. همه از شواهد دردناک نفوذ مذهب و نهادهای مذهبی در جامعه و دولت، از نفوذ کلیسای کاتولیک و ارتدکس و جنبش اسلامی در تصمیم گیرهای حقوقی و اجتماعی، از آموزش خرافات مذهبی در مدارس و از پایمال شدن حقوق زنان و آزادی های مدنی سخن میگفتند.
طی دو روز کنفرانس اطلاعات دست اول بسیاری از اوضاع وخیم برخی از جوامع اروپایی بخاطر نفوذ مذهب و نهاد های مذهبی و از فشارهایی که بر زنان تحمیل میشود و همچنین از زائل شدن حقوق و آزادی های مدنی رد و بدل شد. مباحث تئوریک جدی در رابطه با سکولاریسم، ضرورت آن برای ساختن یک جامعه آزاد و تعاریف متعدد از سکولاریسم توسط شرکت کنندگان ارائه شد. همه تاکید داشتند که آزادی و حقوق پایه ای شهروندان در اروپا در خطر است و آمادگی خود را برای تغییر شرایط اعلام کردند.
من بعنوان نماینده سازمان آزادی زن در کنفرانس شرکت داشتم. طی کنفرانس علاوه بر ایراد یک سخنرانی، عهده دار بودن نقش مدراتور در یکی از جلسات، سه قطعنامه و پیشنهادات بسیاری به کنفرانس ارائه دادم که با استقبال گرم کنفرانس روبرو شد. سخنرانی من در زمینه رشد جنبش های مذهبی، بویژه اسلام سیاسی در دهه های اخیر بود. فشرده ای از سخنرانی بقرار زیر است:
"جنبش های مذهبی در دو سه دهه اخیر رشد و گسترش بسیاری یافته اند. نفوذ مذهب در دولت، آموزش و پرورش و سیستم حقوقی و قضایی افزایش یافته است. در این میان رشد اسلام سیاسی، جنبش ارتجاعی ای که با تکیه بر اسلام در فکر قدرت یابی در جهان است، در عرصه بین المللی توجه فراوانی را بخود جلب کرده است. جنبش اسلامیستی توسط غرب و به سرکردگی دولت آمریکا در جدال جنگ سردی با شوروی زائیده شد. این جنبش توسط آمریکا تغذیه شد و آموزش دید. کیست که نداند بن لادن ساخته و پرداخته آمریکا است. در چند سال اخیر که ما شاهد جنگ تروریست ها هستیم، شاهد نبرد تروریسم دولتی آمریکا و اسرائیل با تروریسم اسلامی، نفوذ و قدرت اسلام سیاسی رشد چشمگیری داشته است. طنز تلخ اینجاست که سیاست های میلیتاریستی و تروریستی آمریکا موجبات تقویت و رشد جنبش اسلامیستی را فراهم میاورد. اسلام سیاسی چهره دروغین جنبش رهایی بخش ضد امپریالیستی بخود گرفته است. این واقعیت موقعیت جنبش اسلامی را در خاورمیانه و کشورهای تحت اسلام و همچنین در محیط های اسلامی در غرب تحکیم کرده است. اکنون حجاب بیشتر یک اعلام موضع سیاسی است تا یک عمل مذهبی.
ما بعنوان یک جنبش سکولاریست آزادیخواه مدافع حوق زن باید این چهره دروغین را بدریم. باید در مقابل این دو قطب تروریستی بایستیم. باید بدون هراس از راسیست یا اسلاموفوبیست خوانده شدن با جنبش اسلامی، با آپارتاید جنسی و حجاب مبارزه کنیم. باید از حقوق زنان دفاع کنیم.
در پایان سخنرانی از کنفرانس خواستم که نظام آپارتاید جنسی را محکوم کنند، خواهان ممنوعیت حجاب برای کودکان شوند و به جنبش بین المللی در دفاع از یک نظام سکولار بمعنای جدایی دین از دولت، آموزش پرورش و سیستم قانونگذاری و قضایی، علیه اسلام سیاسی و در دفاع از حقوق زنان بپیوندند.
سخنرانی با استقبال بسیار گرم کنفرانس روبرو شد. در بخشی از مباحث در زمینه دلایل عقبگرد موقعیت زنان در اروپا، علیرغم وجود قوانین برابر، یکی از سخنرانان به گلوبولازاسیون اشاره کرد. من در مقابل این بحث اعلام کردم که مسبب گلوبولازاسیون نیست بلکه نظام سرمایه داری است. صحبت کوتاه من در این زمینه با موافقت بخش قابل توجهی از کنفرانس روبرو شد. این مساله برایم کاملا قابل توجه بود. نشانه تغییر فضای جنبش چپ فمینیستی در اروپا بود. ده سال پیش چنین بحثی با مخالفت فعال یا با تردید کامل مواجه میشد.این واقعیت نشان میداد که گوش ها به نقد کاپیتالیسم کاملا باز شده است.
در بخش دیگری در بحث در زمینه برخورد عقب مانده و ارتجاعی جنبش چپ به جنبش های مذهبی، نقش مذهب، اسلام سیاسی و حقوق زنان صحبت کوتاهی داشتم که مورد توجه کنفرانس قرار گرفت. به دو فاکتور اشاره کردم:
- تا آنجا که به کل جنبش های مذهبی، نقش مذهب و سکولاریسم مربوط میشود، بنظر من یک گناه پسا استالینیستی و پسا جنگ سردی جنبش چپ را در این موقعیت محافظه کارانه و راست قرار میدهد. بخاطر تبلیغات وسیع درزمینه ممنوعیت مذهب توسط استالین و در بلوک شرق سابق و سرکوب آزادی مذهب، چپ میکوشد تقاص استالین را پس دهد. لذا در مقابل هرگونه محدودیتی بر جنبش های مذهبی و نهاد های مذهبی مقاومت میکند. آزادی مذهب را تا حد دخالت مذهب در دولت و آموزش و پرورش امتداد میدهد. در مقابل هر نوع تلاش جدی در جهت سکولاریزه کردن جامعه و دولت مقاومت میکند.
- گرایش ضد امپریالیستی حاکم بر جنبش چپ بخش وسیعی از آن را به حمایت از جنبش اسلامی در مقابل امپریالیسم آمریکا میکشاند. اینها میان دو "شیطان"، آنچه کمتر شیطان بنظر میرسد انتخاب میکنند. این روش پوپولیستی و راست، چپ را در معادلات بین المللی پشت اسلام سیاسی و جنبش اسلامیستی قرار میدهد.
در بخش پایانی، سازمان دهندگان کنفرانس بیانیه کنفرانس را که قرار است به پارلمان اروپا ارائه شود، به بحث گذاشتند. این بیانیه ای پیشرو و مترقی بود. مباحث بسیار جدی حول بیانیه شکل گرفت و اصلاحیه های تکمیلی به بیانیه ارائه شد. در این بخش چندین اصلاحیه ارائه دادم و قرار شد که با نویسندگان بیانیه برای اصلاح آن همکاری نزدیک داشته باشم.
سپس قطعنامه های پیشنهادی ما خوانده و به رای گذاشته شد. هر سه قطعنامه در میان استقبال گرم حاضرین به اتفاق آراء بتصویب رسید. کنفرانس یکشنبه بعداز ظهر در فضایی از رفاقت، همبستگی، صمیت و اتحاد و با تعهد و اشتیاق به کار مشترک برای هدف مشترک به پایان رسید. همه علیرغم خستگی و کار فشرده با شادابی و هیجان کنفرانس را ترک کردند. بسیاری تمایل داشتند که با ما ارتباط نزدیک داشته باشند. از ما برای شرکت در کنفرانس های دیگر دعوت شد. آخرین شماره نشرین آزادی زن به انگلیسی، به سردبیری مریم کوشا توسط سازمان دهندگان چاپ شد و روی میز کتاب گذاشته شد. کلیه نسخه های نشریه توسط علاقمندان دریافت شد. تعدادی از کتاب "حقوق زن در تقابل با اسلام سیاسی" را همراه خود داشتم که همگی در همان روز اول به فروش رسید.
یکی از نقاط جالب کنفرانس شرکت نمایندگانی از خاورمیانه بود. آنها در کنفرانس سخنرانی و از سکولاریسم دفاع کردند. نماینده فلسطینی در مورد اشغال فلسطین نیز صحبت کرد که با حمایت کنفرانس روبرو شد. این کنفرانس اولین قدم در راستای ساختن یک جنبش وسیع بین المللی برای سکولاریسم و در دفاع از حقوق زنان و آزادی و برابری بود. این جنبش بنظر من نطفه بشریت متمدنی است که منصور حکمت در "دنیا پس از یازده سپتامبر" به آن اشاره میکند. ما باید فعالانه در این جنبش شرکت کنیم و در جهت دادن به آن نقش ایفاء کنیم. گوش ها برای شنیدن حرف های ما باز است. تحلیل های ما، پیشنهادات ما و سیاست های ما با گرمای بسیاری مورد استقبال قرار گرفت. ما حرف برای گفتن داریم. باید این حرف ها را با مردم در میان گذاریم و آنها را به این جنبش جلب کنیم.