اول دسامبر سالگرد روز جهانی مبارزه با بیماری ایدز بود. در بسیاری از نقاط جهان مسئولین مربوطه بوق و کرنا برداشته و دم از یک مبارزۀ "جهانی" زدند. هیچ کس اما از ریشه کن کردن این اپیدمی صحبت نکرد!
امسال آمار منتشر شده توسط سازمان ملل متحد حاکی از کاهش مرگ و میرها بر اثر ابتلا به ویروس اچ آی وی بود. بر اساس اسن آمار تعداد مرگ و میرهای مربوط به ایدز، فقط در سال ٢٠٠٩ در کل جهان ١،٨ میلیون نفر تخمین زده شده است. تعداد کل مبتلایان به ایدز از سال ١٩٨٠ تا به امروز ٦٠ میلیون و تعداد مرگ و میرها ٣٠ میلیون بوده است. سال گذشته ٢.٦ میلیون نفر در جهان به ویروس ایدز دچار شده اند. این میزان نسبت به سال ١٩٩٩ که اوج ابتلا به این ویروس بود نزدیک به ٢٠ درصد کاهش یافته است. در همین گزارش آمده است میزان افراد تحت درمان با استفاده از داروهای ضد ایدز از سال ٢٠٠٤ از ٧٠٠ هزار نفر به بیش از ٥ میلیون نفر در سال ٢٠٠٩ رسیده است.
این آمار محصول شناخت دقیقتر چگونگی عملکرد این ویروس و تولید انواع داروهایی است که پروسه پیشرفت این بیماری را طولانی تر یا متوقف می کند. پیروزی بشریت و بهره مند شدن از این دستاورد علمی تحولی عظیم در زندگی انسان قرن حاضر می باشد اما مواهب آن پیروزی شامل سرزمینهای فقرزده و مذهب زده نیست.
عدم دسترسی به این داور در بعضی از کشورهای آفریقا که آلوده ترین منطقه جهان از لحاظ ابتلا به ایدز است، باعث شده که آمار مرگ میر سیر سعودی داشته باشد. در ضمن باید یادآور شد که بعضی از کشورهای اروپای شرقی و آسیای مرکزی و جنوبی نیز از این گروه هستند. بطور مثال کشور مالی به تنهایی بیش از ٤٠٠ هزار مبتلا به ایدز را در خود جا داده است. در اندونزی این رقم به بیش از ١٨٠ هزار و در پاکسان در حدود ١٥٠ هزار نفر است. در هندوستان بیش از ٥ میلیون نفر مبتلا به این ویروس هستند. در ایران تعداد مبتلایان ٦١ هزار نفر ارزیابی شده است در صوریتکه آمار دولتی یک سوم واقعیت است.
اما این همه تصویر نیست
فقط در سال ٢٠٠٩ بیش از ٣٧٠ هزار کودک قبل از به دنیا آمدن به این بیماری مبتلا شده بودند! فقط ١٠ در صد از زنان باردار می توانند از امکان خدماتی که از انتقال اچ آی وی به کودکانشان جلوگیری کند، دسترسی داشته باشند.
هر دقیقۀ هر روز، یک کودک زیر ١٥ سال به خاطر ایدز می میرند و فقط ٥ درصد از کودکان مبتلا، امکان دستری به درمان رتروویروسی (ضد ایدز) را دارند.
با فرض بر اینکه داروی رتروویروسی ( ضد ایدز) در اختیار همه مبتلایان جهان قرار بگیرد و بشر قادر شود میزان مرگ و میر بیماران را به مقادیر زیادی کاهش دهد، هیچ تضمینی جهت جلوگیری از شیوع ویروس اچ آی وی وجود ندارد. مصرف این دارو فقط جلوی پیشرفت بیماری را به مرحلۀ موسوم به ایدز می گیرد و گاها امکان یک زندگی نسبتا عادی و درازمدت تری را برای مبتلایان فراهم می کند.
علاوه بر نوزدانی که قبل یا لحظه تولد مبتلا شده و یا بوسیله شیر مادر مبتلا می شوند، هر ساله ٥ میلیون جوانان بین ١٥ تا ٢٤ ساله به جمع مبتلایان افزوده می شود.
به هر رو مدیای نان به نرخ خور جهان تلاش می کند، روز اول دسامبر را بعنوان روزی تعین کننده در سرنوشت میلیونها انسان مبتلا به ویروس اچ آی وی ارزیابی کند. دریغ از یک روزنامه نگار مسئول که نقدی جدی به مناسبات سرمایه داری، جامعۀ علمی را وادار به اعتراف به امکان پذیر بودنِ کشف درمان قطعی ایدز کند.
طبیعی است که این نوشته نه قصد پرداختن به همه جوانب این معضل جهانی را دارد و نه توان آن را. اما اشاره به بعضی از آنها لااقل می تواند زمینۀ دامن زدن به بحثهای بعدی را فراهم می کند.
نظریه چپ معطوف به جنبه های پزشکی است و معتقد است که نباید هیچ انسانی به ویروس اچ آی وی مبتلا شود. از این رو تلاش می کند در مقابل حفظ و اشاعه اخلاقیات مذهبی، فقر، صنعت اعتیاد، پدوفیلیسم، ازدواج کودکان، صنعت قاچاق و فروش انسان و انحصاری کردن روشهای درمانی، ایستادگی و مبارزه کند تا بدینوسیله بشود از شیوع هر چه بیشتر این بیماری جلوگیری کرد. در عین حال تلاش می کنند تا هر چه سریعتر بیشترین کمکهای مالی به کشورهای فقرزده صورت بگیرد تا آنها بتوانند در توانایی سازماندهی خدمات بهداشتی و جلوگیری از مرگ و میر و شیوع بیشتر این معضل اقدام کنند.
اما نظریه راست جامعه جهانی بعضا مبنی بر انکار و پنهانکاری و اشاره به مسائل اخلاقی و بهبود آن دارد. آنها با پافشاری به حفظ نهاد خانوادۀ متشکل از مرد و زن، جلوگیری از سقط جنین و مخالفت با راههای جلوگیری از بارداری، تلاش می کنند تا به زم خود جلوی " بی بند وباری جنسی" را بگیرند و مشوق عدم روابط جنسی قبل از ازدواج باشند. جناح راست معتقد است که کمک به کشورهای فقیر بایستی بر اساس پیشنهاد وامهای مشخص جهت بازسازی بخش خصوصی و باز کردن دروازه های اقتصادشان به تجارت جهانی باشد.
در نتیجۀ تفاوت در دیدگاههای موجود ما شاهد تأثیرات و تغییرات قابل ملاحظه ای در تعیین سیاستها و یک همبستگی جهانی جهت پیشگری و درمان این بیماری نیستیم. این دیدگاهها علیرغم تفاوتشان نه بر اساس نیازهای اکثریت مردم مبتلا به این بیماری، بلکه بر اساس ایجاد قلمرو تازه ای برای گردش سرمایه است.
چه باید کرد؟
اکنون قدرت علمی بشر قادر است راه واقعی پیشگیری از ابتلا و گسترش این بیماری را پیدا کند. از نظر من تهیه واکس ایدز تنها راه پشگیری و تهیه و توزیع دارویهای لازم توسط سازمان جهانی بهداشت، تنها راه متوقف کردن ویروس در سراسر جهان است.
شهلا نوری
٤ دسامبر ٢٠١٠