آزادی زن: با تشکر از قبول این مصاحبه، در روزهای گذشته جنازه چهار پناهجوی ایرانی در هنگام ورود به ایتالیا در یک کامیون کشف شد. و در عین حال تعدادی از پناهندگان ایرانی در یونان بعداز مدتها مبارزه به عنوان پناهنده رسما پذیرفته شدند. کلا الان اوضاع پناهندگی را چگونه میبیند؟
سیروان قادری: من هم خبر مرگ این پناهجویان را شنیدم. متاسفانه این پناهجویان اولین کسانی نیستند که در راه فرار از جهنم جمهوری اسلامی و مسیر رسیدن به اروپا جان میدهند. با تاسف بیشتر باید گفت که آخرین آن هم نیستند. درنظامی که کلیه مناسبات و قوانین سیاسی و اقتصادی حاکم بر آن بر مبنای سود و بازار حاکمان و دولتهای سرمایه داری و استثمار انسان باشد، قربانیان آن نیز بی دفاع ترین اقشار جوامع هستند. این دست از اتفاقات، بلایا و یا تصادفات طبیعی نیستند، نتیجه مستقیم سیاستهای غیر انسانی دولتها و بازارهای غربی جهت سودآوری بیشتر سرمایه است که منجر به کنترل شدید مسیرهای عبور پناهجویان و به وقوع پیوستن اینچنین تراژدی های هولناکی میشود. سیاست کنترل مرگبار مسیرهای ورود به اروپا، در دوران بحران سرمایه داری، دامنه عمق بیشتری نیز به خود خواهد گرفت و متاسفانه باید گفت که بر میزان تلفات انسانی نیز خواهد افزود.
در سالهای اخیر و لااقل پس از حادثه یازده سپتامبر، مسئله پناهندگی درغرب به عنوان یک حق طبیعی انسانهای فراری از کشورهای اختناق زده و جهان سومی، دستخوش تغییرات اساسی شد. در این دوره ما شاهد یورش عنان گسیخته دولتهای غربی به کل دست آوردهای تاکنونی بشر بودیم که تعرض به حقوق پناهندگی نیز یکی از آنها است. آنها با وقاحت تمام در تبلیغاتهای انتخاباتیشان، در روزنامه و تلویزیونها و کل بنگاه های تبلیغاتیشان اعلام میکنند که نیاز بازارهای سرمایه داری به پناهجویان و مهاجرین دیگر موضوعیت ندارد و تمام معنای "دمکراسی و انسانیت سرمایه داری" را بی پرده عیان میکنند. بنابر آمارها، اعطای حقوق پناهندگی و بهره مندی پناهندگان از خدمات اجتماعی در تمامی کشورهای پناهنده پذیر، مورد تعرض جدی قرار گرفته است. صدها کودک پناهجو در بازداشتگاه های امور مهاجرت کشورها بسر میبرند. تنها در ١٨ ماه گذشته بیش از هفتاد پناهجو در حین بازگرداندن به کشورهایشان جانشان را از دست داده اند. وضعیت در کشورهای هم مرز با ایران از جمله ترکیه و عراق بسیار وخیم تر است.
واقعیت این است که اعطای حقوق پناهندگی درهیچ دوره ای تابعی از نقض حقوق انسان، فقر، فلاکت و تبعیض در کشورهای اختناق زده و کشورهایی که پناهجویان از آنها می آیند نبوده، بلکه تابع نیاز اقتصادی و البته ابزار سیاسی دولتها در کشورهای پناهنده پذیر بوده است. درست بر همین اساس است که با رفع و یا تغییراین نیازها اوضاع پناهندگی نیز دچار وخامت میشود.
آزادی زن: با توجه به این صحبت ها به نظر میرسد که پناهنده شدن هم اکنون تا حدودی غیر ممکن است. پس میلیونها انسان، که به دلائل گوناگون مجبور به ترک ایران میشوند، چه باید بکنند؟ نقش سازمان ملل را در این مورد چگونه ارزیابی میکنید؟
سیروان قادری: پناهندگی و گرفتن حق اقامت، قبل از هرچیز، حاصل جدال واقعی بشریت متمدن در تقابل با قوانین غیر انسانی دول غربی است. دول غربی امروزه و در بحران جاری سرمایه داری تعرضاتشان به حقوق مدنی انسانها را عریان تر و آشکارتر در دستور کار قرار داده اند و به گونه ای کاملا سازمانیافته و با استفاده از قوانینی هماهنگ و مشترک با دیگر دولتهای غربی، کمر به نابودی و حذف این حقوق بسته اند. پناهندگی را باید در این چهارچوب دید. جامعه در مقابل تعرض عنان گسیخته سرمایه داری به حقوق انسانیش سکوت نکرده است و مسئله تعیین تکلیف با این دولتها را به خیابانهای پایتخت های بزرگ اروپایی کشانده است. اعتراضات پناهندگی هم بخشی از این جنبش عظیم اعتراضی است. درست بخاطر وجود این اعتراضات است که دولتهای غربی قادر به نابودی تمام و کمال دست آوردهای انسانی بشریت نشده اند. امر پناهنگی و گرفتن حق اقامت در این کشورها هنوز پدیده ای ممکن و شدنی است. این مبارزات را باید گسترش داد و با تشکل و سازماندهی هرچه بیشتر، تعرض دولتهای غربی را عقب زد. در غیاب این چنین مبارزه ای یک سناریوی سیاه در انتظار پناهجویان خواهد بود. فراریان از جهنم جمهوری اسلامی، راهی بجز حضور در این مبارزات اعتراضی ندارند. این واقعیت را باید درک کرد.
اما به سوالتان در خصوص نقش سازمان ملل متحد در زندگی پناهجویان میپردازم. بخش مربوط به پناهندگان سازمان ملل، در تمامی کشورهای هم مرز با ایران، نقش سرنوشت سازی را در زندگی پناهجویان بازی میکند. از قرار معلوم این سازمان قرار است به فریاد فراریان از جهنم جمهوری اسلامی رسیدگی کند و پس از برسی دلایل خروجشان از ایران آنها را به کشورهای امن که غالبا کشورهای غرب اروپا و شمال آمریکا هستند بفرستد. اما در واقعیت امر تنها درصد بسیار ناچیزی از مراجعین به این سازمان موفق به کسب قبولی و انتقال به کشورامن میشوند. در مقابل هزاران پناهجو در سخت ترین شرایط زندگی میکنند. فقر، بی حقوقی مطلق، بی سوادی کودکان، اعتصاب غذا، خودکشی و دها معضل دیگر گوشه ای از واقعیت زندگی پناهجویانی است که به سازمان ملل مراجعه میکنند. در حقیقت امروزه تصمیمات سازمان ملل متحد در امور پناهندگان از زاویه منافع تامین نیروی انسانی برای بازارهای غربی و معادلات و مماشات سیاسی این کشورها با جمهوری اسلامی اتخاذ میشود. به همین دلیل بیش از هر زمانی موجبات آوارگی و سیاه روزی پناهجویان را فراهم کرده است.
آزادی زن: پناهندگی به امری بسیار مشکلتر از همیشه تبدیل شده است. وضعیت زنان و کودکان چگونه است و در این مسیر چه خطراتی آنها را تهدید میکند؟
سیروان قادری: بله کاملا درست است. دریافت جواب اقامت برای پناهجویان واقعا مشکل شده است و دلیلش را هم مختصرا در بالا توضیح دادم. اما همانطور که گفتم پناهندگی و گرفتن حق اقامت حاصل جدال واقعی بشریت متمدن در تقابل با قوانین غیر انسانی دول غربی است و به پشتوانه این اعتراضات و استمرار آن، امکان دریافت حق اقامت برای پناهجویان، حتی در بدترین شرایط، امکان پذیر بوده و هست. اما زنان و کودکان، خصوصا زنان تنها، دارای مشکلات ویژه ومضاعفی هستند. درباره موضوع زنان پناهجو وکودکان بحث بسیار فرا تر از یک مصاحبه لازم است ولی تا آنجا که به حوصله این سطور بر میگردد باید بگویم ضرباتی که بر آینده و حال زندگی زنان و کودکان در این مسیر وارد میشود بسیار زیاد و جبران ناپذیراست. محروم بودن کودکان از حق تحصیل و نبود امکانات بهداشتی و پزشکی برای زنان و کودکان، بازداشت کودکان، تعرض و تجاوز، خشونت خانوادگی و مواردی از این قبیل، نمونه هائی از این ضربات هستند. زنان و کودکان بزرگترین گروه ازقربانیان تا کنونی این مسیر هستند. مادامی که نتوان این مسیر را هموار کرد این ضربات را بر پیکر آنها شاهد خواهیم بود. خوشبختانه امروزه شاهد اعتراضات وسیع پناهجویان به سیاستهای دولتهای حاکمه کشورها هستیم و زنان نقش برجسته ای در پیشبرد آن ایفا میکنند. نمونه آن کمپین پناهندگان سیاسی ایرانی در یونان بود که پس از بیش از هفتاد روز تحصن به مطالبات برحقشان رسیدند. تجربه این مبارزه و موفقیت آن را باید به دیگر کشورها انتقال داد. من از این فرصت استفاده میکنم و فراخوان تحزب در امر پناهندگی را بعنوان یک راه کار واقعی جهت مرتفع کردن نیازها و مطالبات پناهجویان میدهم و تمامی آنها را به پیوستن به صفوف حزب اتحاد کمونیسم کارگری و فعالیت در دفتر دفاع از حقوق پناهندگی دعوت میکنم. ■