زنگهای خطر را بصدا درآوریم!
شهلا نوری
Shahla.n@bredband.net
بخش سوم
راههای انتقال
- آمیزش جنسی. تماس جنسی مرد با مرد، مرد با زن، زن با زن در شرایط آلودگی ممکن است موجب سرایت شود.
- تبادل خون، انتقال خون و فراوردههای آن اگر بدون اقدامات تشخیصی و ویروس زدایی انجام شود. راه دیگر تبادل خون استفاده از سرنگ و ابزارهای تزریق مشترک (مانند پمپ دست ساز) است که مصرف کنندگان مواد مخدر تزریقی به ناچار یا ناآگاهانه از آنها استفاده میکنند. استفاده از هر نوع وسایل تیز و برندهای که به خون فرد مبتلا به اچ.آی.وی در تماس بوده است.
افراد زیر ممکن است در معرض ابتلا به این بیماری باشند
با شرکای جنسی متعددی رابطة جنسی محافظت نشده دارند.
به یکی از بیماریهای مقاربتی مانند سوزاک یا سیفلیس مبتلا شده اند.
از سرنگ قبلاً مصرف شده دیگران جهت تزریق مواد مخدر استفاده کرده اند.
دارای شریک جنسی با هر یک از سه خصوصیت بالا هستند.
کودکانی که از مادران آلوده به این بیماری متولد میشوند نیز در معرض ابتلا به ایدز هستند.
در حال حاضر به کلیه مادرانی که در معرض خطر هستند توصیه میشود از نظر ایدز در ابتدای بارداری آزمایش شوند. در صورتیکه مادر دارای اچ.آی.وی مثبت باشد، با استفاده از برخی داروها و نیز با انتخاب روش زایمان و شیردهی مناسب خطر انتقال بیماری به نوزاد از طریق مادر به میزان قابل توجهی کم میشود.
چه نوع تماسهایی با افراد آلوده موجب انتقال بیماری نمیشود؟
ویروس اچ.آی.وی نمیتواند مدت زیادی در خارج از بدن زنده بماند بنابراین از طریق تماسهای معمولی منتقل نمیشود. این ویروس از طریق لمس کردن، دست دادن، در آغوش گرفتن، شناکردن در استخر عمومی، اهدای خون، استفاده از توالت عمومی، تلفن، دستگیره در یا فواره آب انتقال نمییابد. شما همچنین از طریق غذا و نیش حشرات به این بیماری مبتلا نمیشوید. بوسیدن فرد مبتلا با لبهای بسته احتمال انتقال کمی دارد ولی بوسیدن با لبهای باز یا بوسیدنهای عاشقانه احتمال انتقال دارد. تماس با اشک و عرق بیماران، عطسه و سرفه عامل انتقال بیماری نیست. تماس روزانه، استفاده از تلفن مشترک و حتی استفاده از فنجان مشترک در محیط کار عامل انتقال اچ.آی.وی نمیباشد.
منظور از تماس جنسی ايمن تر چيست؟
منظور از تماسهای جنسی ايمن تر، تماسهايی هستند که در آنها خون و يا ترشحات درونی جنسی هيج يک از شرکای جنسی به بدن شخص ديگری انتقال پیدا نکند. اگر دو نفر با هم تماس جنسی داشته باشند حتی اگر يکی از آنها آلوده باشد، در صورتی که تماس جنسی ايمن تر داشته باشند – عدم انتقال خون و يا ترشحات درونی – هيچ امکانی برای انتقال بيماری وجود ندارد. برای مثال در آغوش گرفتن و معاشقه بدون نزديکی، استفاده از کاندوم یا کاپوت و يا خود ارضايی دو طرفه از موارد سکس مطمئن است. در نظر داشته باشيد که در ارتباط با بيماری ايدز اشخاصی که دارای تماس جنسی با بیش از یک نفر هستند و یا شریک جنسی آنها با بیش از یک نفر تماس جنسی دارد بايستی همه مسايلی را که ديگر اشخاص در معرض خطر در ارتباط با سکس مطمئن رعايت می کنند، رعايت کنند.
پيشگيری در هنگام تماس جنسی
- خويشتن داری از تماسهای جنسی مشكوك
- استفاده صحيح از کاندوم
- اجتناب از داشتن شرکای جنسی متعدد
- عدم نوشيدن بيش از حد مشروبات الکلی و عدم استفاده از مواد مخدر به هنگام معاشقه
پيشگيری در معتادان
- عدم مصرف مواد مخدردرهنگامی که قصد نزديکی داريد
- در معتادان تزريقی عدم استفاده از سرنگ مشترک
پيشگيری در مراکز درمانی
- كنترل خون و فرآوردههای خونی قبل از مصرف
- استفاده از سرنگ يكبار مصرف در تزریقات
- استفاده از وسايل دندان پزشکی مانند مكنده بزاق، سرسوزن بيحسی و ليوان غرغره ضدعفونی شده، استريل و يكبار مصرف
پيشگيری در مراکز عمومی
- در مراجعه به آرايشگاه دقت كنيم كه از تيغ يكبار مصرف و وسايل ضدعفونی شده استفاده شود. از وسايلی مانند تيغ صورت تراشی، وسايل خالكوبی، خلال دندان و يا مسواك بطور مشترك استفاده نكنيم.
کاندوم چيست؟
کاندوم غلافی کشایند است که از تماس مستقیم آلت تناسلی مرد با مخاط طرف مقابل جلوگیری میکند و اجازه تبادل ترشحات جنسی را نمیدهد. بدین لحاظ از بسیاری از بیماریهای آمیزشی و حاملگی ناخواسته پیشگیری میکند. کاندوم را برخی به نامهای کاپوت و غلاف میشناسند. برای جلوگیری از انتقال ویروسهایی مانند اچآیوی، هپاتیت ب و ث جنس کاندوم باید لاتکس یا پلییورتان باشد. کاندوم دو نوع اصلی دارد، زنانه و مردانه. کاندوم زنانه به ویژه برای زنانی مناسب است که نمیتوانند شوهر (یا شریک جنسی) خود را متقاعد به پوشیدن کاندوم مردانه بکنند. کاندوم زنانه بیشتر برای پیشگیری از حاملگی کارآیند است و برای پیشگیری از انتقال بیماریهای آمیزشی مانند کاندوم مردانه موثر نیست. البته در کشور ما هنوز در دسترس عموم نیست. کاندوم مردانه پوششی است که روی آلت راست شده مرد کشیده میشود. این نوع کاندوم در کشور ما رایج است. کاندوم اگر صحیح استفاده شود ۹۰تا۹۵ درصد از بارداری و نیز انتقال اچ.آی.وی و بیماریهای آمیزشی دیگر جلوگیری میکند. از مزایای کاندوم آن است که نقش بسزایی در درمان انزال زودرس مردان دارد و قدرت نعوظ را در افراد مسن یا کم توان، حفظ میکند.
نکات مهم در استفاده از کاندوم
- هر کاندوم را باید یکبار استفاده کرد و پس از مصرف از بین برد.
- دقت کنید که کاندوم سوراخ نباشد و یا در اثر تماس با ناخن یا اجسام دیگر پاره نشود.
- قبل از استفاده از کاندوم به تاریخ پایان مصرف آن توجه کنید و از کاندومهای شکننده و چسبناک که احتمال پاره شدن دارند، استفاده نکنید.
- کاندوم را از حرارت، نور و رطوبت دور نگه دارید، زیرا این عوامل احتمال پارگی یا سوراخ شدن آن را افزایش میدهد.
- در صورت پاره شدن کاندوم در حین مقاربت، مقاربت را بلافاصله متوقف کرده و از کاندوم جدیدی استفاده نمایید.
- از آغشتن کاندوم با مواد چرب (مانند وازلین) جداً پرهیز کنید چون باعث صدمه به آن و از بین رفتن خاصیت پیشگیری از انتقال بیماریها میشود. برای لیز کردن کاندوم از آب تمیز (نه آب دهان) یا ژلهای لوبریکانت مبتنی بر آب که در داروخانهها به فروش میرسند استفاده کنید.
کاندوم را از کجا تهیه کنیم؟
تمام داروخانهها موظفند بدون پرس و جو کاندوم را به هر خریدار، حتی نوجوان، بفروشند. برخی فروشگاههای لوازم بهداشتی نیز کاندوم عرضه میکنند.
پندارهای غلط
- ايدز تنها در بين همجنس گرايان رواج دارد!! اشتباه است.
- فقط مال سياهپوستان است!! اشتباه است.
- تنها جوانان به آن مبتلا میشوند!! اشتباه است.
دانش صحيح
- انسان با هرنوع تمايل جنسی ممکن است مبتلا شود.
- ايدز رنگ پوست نمیشناسد.
- ايدز در همه گروه های سنی حتی کودکان، مشاهده میشود.
